Η γλώσσα των μορφωμένων

Συνέντευξη ενός κοσμοναύτη

Αζοφικά και Τσακώνικα

Αζοφικά και τσακώνικα

β) το τσακωνικό μοντέλο.

Η Τσακωνιά πάντα ήταν μια πολύ κλειστή περιοχή της Πελοποννήσου. Μόνο το 1960

χτίστηκε ο δρόμος στα βουνά, και μόνο περίπου από το 1969 έχει ρεύμα, ραδιόφωνο και

τηλεόραση. Σαν αποτέλεσμα η τσακωνική διάλεκτος μιλιέται τώρα όχι μόνο από τους γέροντες

αλλά και από τους σαραντάρηδες και ακόμα και από κάποιους νέους. Είναι παράξενο ότι σχεδόν

δεν υπάρχει προφορική παράδοση στα τσακωνικά. Μόνο μια φορά ένας γέρων θυμήθηκε εντελώς

τυχαία ένα μικρό στίχο από τσακωνικό τραγούδι. Όλοι οι άλλοι έλεγαν ότι πάντα τραγουδούσαν

στα ελληνικά ακόμα και χορεύοντας τσακωνικούς χορούς. Υπάρχει μια ιστορία σαν ανέκδοτο ότι ο

Θανάσης Κωστάκης (ο ντόπιος γλωσσολόγος που συνέτασσε λεξικό της διαλέκτου

(Κωστάκης 1986; 1987), έγραψε μερικές περιγραφές γραμματικής και εφηύρε έναν τρόπο γραφής

για τα τσακωνικά), όταν έκανε τις σπουδές του στην Γαλλία και έπρεπε να προετοιμάσει

γλωσσολογική ανάλυση κάποιου κειμένου ήθελε ξαφνικά να επιλέξει τσακωνικό τραγούδι για την

εργασία του. Έγραψε στον πατέρα του που έμενε στο χωριό Μέλανα να του στείλει κανένα, αφού

δεν ήξερε ο ίδιος. Ο πατέρας δε βρήκε τίποτε και για αυτό αυτοσχεδίασε ο ίδιος ένα τραγούδι και

το έστειλε στον γιο του. Επίσης είναι γνωστό ότι ο Μιχαήλ Ντεφνέρ ενώ μελετούσε τα τσακωνικά

το 19 αι. έχασε την νεογέννητη κόρη του, και οι γυναίκες της περιοχής την μοιρολογούσαν στα

τσακωνικά. Κι εγώ τώρα άκουσα ότι υπάρχουν κάποιες γριές που μοιρολογούν στα τσακωνικά

όμως δεν τις βρήκα ακόμα.

Γλωσσική ποικιλία

Γλωσσική ποικιλία

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

Λογοτεχνικά κείμενα

Γιουγκερμαν

Ο λόγος του Γ. δείχνει άνθρωπο καλλιεργημένο, έμπειρο στην κοινωνικιή ζωή, κατατοπισμένο σε πολλά θέματα της εποχής του, επικοινωνιακό. πρόκειται για επεξεργασμένο λόγο (λόγια δημοτική). Το ίδιο συμβαίνει και με το συνομιλητή του

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

Κοινωνικές γλωσσικές ποικιλίες

Τζιάνι Ροντάρι: Γραμματική της φαντασίας.

β) Περίληψη του περιεχομένου ενός βιβλίου για βιβλιογραφική ενημέρωση

ΤΖΙΑΝΙ ΡΟΝΤΑΡΙ. Γραμματική της φαντασίας. Πώς να φτιάχνουμε ιστορίες για παιδιά, μετάφραση Μαρία Βερτσώνη - Κοκόλη, Λία Αγγουρίδου - Στρίντζη. Τεκμήριο, Αθήνα 1985.

Σ' αυτό το βιβλίο γίνεται λόγος για μερικούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε να φτιάχνουμε παραμύθια για παιδιά ή να βοηθάμε τα παιδιά να φτιάχνουν μόνα τους τα παραμύθια τους· αλλά ποιος ξέρει πόσοι άλλοι τρόποι θα μπορούσαν να βρεθούν και να περιγραφούν. Γίνεται λόγος μόνο για την επινόηση μέσω λέξεων, και μόλις που αναφέρεται, χωρίς όμως να εξετάζεται βαθύτερα το θέμα, ότι οι τεχνικές θα μπορούσαν εύκολα να μεταφερθούν σε άλλες "γλώσσες" (linguaggi), μια που ένα παραμύθι μπορεί να το διηγηθεί ένας μόνο αφηγητής ή μια ομάδα, αλλά μπορεί ακόμα να γίνει θεατρικό έργο ή καμβάς για μια παράσταση κουκλοθέατρου, να αναπτυχθεί σε εικονογραφημένο, σε κινηματογραφική ταινία, να γραφτεί στο μαγνητόφωνο και να σταλεί σε φίλους· θα μπορούσαν ακόμη, αυτές οι τεχνικές, να εισαχθούν σε κάθε είδους παιδικά παιχνίδια, αλλά και γι' αυτό το θέμα λέμε πολύ λίγα πράγματα.

Ελπίζω πως αυτό το βιβλιαράκι μπορεί να είναι εξίσου χρήσιμο σ' όσους πιστεύουν ότι θα είναι ανάγκη ν' αποχτήσει η φαντασία τη θέση της στην εκπαίδευση· σ' όσους έχουν εμπιστοσύνη στη δημιουργικότητα των παιδιών σ' όσους ξέρουν την απελευθερωτική δύναμη που μπορεί να έχει ο λόγος. Το "Όλες οι χρήσεις του λόγου για όλους" μου φαίνεται ένα καλό σύνθημα, που ηχεί όμορφα και δημοκρατικά. Όχι για να γίνουν όλοι καλλιτέχνες, αλλά για να μην είναι κανένας δούλος.

(Τζιάνι Ροντάρι)

Η περίληψη, λοιπόν, όπως δείχνει και το παραπάνω κείμενο, δεν καλύπτει μόνον ανάγκες της σχολικής ζωής. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην κοινωνική ζωή, σε διάφορες περιπτώσεις. Μπορείτε να αναφέρετε ορισμένες τέτοιες περιπτώσεις;